تهیه کننده: محمدزیوری پوینده

دبیرمحترم: آقای بنی هاشمی

 به نام خدای مهربان

 در قرآن کریم برای فرشتگان ویژگی های فراوانی شمرده شده است مثل:
۱٫ فرشتگان موجوداتی عاقل و باشعور و بندگان گرامی خداوند هستند «بل عباد مکرمون» (انبیا، آیه ۲۶). 
۲٫ مطیع امر و فرمان خداوند هستند و او را معصیت نمیکنند «لایسبقونه بالقول وهم بامره یعملون» (انبیا، آیه ۲۷).
۳٫ پیوسته مشغول تسبیح و تقدیس خداوندهستند «والملائکه یسبحون بحمد ربهم و یستغفرون لمن فی الارض» (شوری، آیه ۵).
۴٫ گاه به صورت انسان در می آیند و بر انبیا و حتی غیر انبیا ظاهر می شوند. چنان که در سوره مریم می خوانیم: فرشته بزرگ الهی به صورت انسان موزون بر مریم ظاهر شد «فارسلنا الیها روحنا فتمثل لها بشرا سویا» (مریم، آیه ۱۷ – هود، آیه ۶۹ و ۷۷).
۵٫ تعداد آنها به قدری زیاد است که قابل مقایسه با تعداد انسان ها نمی باشند، چنان که در روایتی از حضرت صادق(ع) می خوانیم: هنگامی که از آن حضرت پرسیدند: آیا تعداد فرشتگان بیشتر است یا انسان ها؟ فرمود: سوگند به خدایی که جانم در دست اوست، فرشتگان خدا در آسمان ها بیشترند از عدد ذرات خاک های زمین و در آسمان جای پایی نیست مگر اینکه در آن جا فرشته ای تسبیح و تقدیس خدا میکند (بحارالانوار، ج ۵۹، ص ۱۷۶). 
۶٫ آنها نه غذا می خورند و نه آب می نوشند و نه ازدواج دارند، چنان که در حدیثی از حضرت صادق(ع) آمده است: «ان الملائکه لایأکلون ولا یشربون ولا ینکحون و انما یعیشون بنسیم العرش؛ فرشتگان غذا نمی خورند و آب نمی نوشند و ازدواج نمی کنند، بلکه با نسیم عرش الهی زنده اند» (بحار، ج ۵۹، ص ۱۷۴، ح ۴). 
۷٫ آنها نه خواب دارند نه سستی و غفلت. در حدیثی از امیر مؤمنان(ع) چنین آمده است: در فرشتگان نه سستی است و نه غفلت و نه عصیان… خواب بر آنها چیره نمی گردد و عقل آنها گرفتار سهو و نسیان نمی شود بدن آنها به سستی نمی گراید و در صلب پدران و مادران قرار نمی گیرند (همان، ص ۱۷۵).
۸٫ آنها مقامات مختلف و مراتب متفاوتی دارند، بعضی همیشه در رکوع و برخی همیشه در سجودند: «مامنا الاله مقام معلوم. و انا لنحن الصافون. و انا لنحن المسبحون؛ هر یک از ما جایگاه معلومی دارد، ما همواره صف کشیده منتظر فرمان خدا هستیم و پیوسته تسبیح او می گوییم» (صافات، آیات ۱۶۴ – ۱۶۶). 
۹٫ فرشتگان وظایف مهم و بسیار متنوعی از سوی خداوند بر عهده دارند:
- گروهی حاملان عرشند (حاقه، ۱۷).
- گروهی مدبران امرند (نازعات، ۵).
- گروهی مأمور قبض ارواحند (اعراف، ۳۷).
- گروهی مراقب اعمال بشرند (انفطار، ۱۰ تا ۱۳).
- گروهی حافظ انسان از خطرات و حوادثند (انعام، ۶۱).
- گروهی مأمور عذاب و مجازات اقوام سرکشند (هود، ۷۷).
- گروهی مؤمنان را در جنگ ها یاری و کمک می کنند (احزاب، ۹).
- گروهی مبلغان وحی و آورندگان کتب آسمانی برای انبیا هستند (نحل، ۲).
با توجه به مطالب فوق، دعای سوم صحیفه سجادیه در درود بر فرشتگان الهی و بیان اصناف و انواع فرشتگان و بیان ویژگی ها و مأموریت های آنها می باشد:
«والذین بصوت زجره یسمع زجل الرعود؛ درود و سلام بر آن فرشته ای که وقتی ابرها را می راند و حرکت می دهد از فریادش غرش رعدها شنیده می شود».
«و اذا سبحت به حفیفه السحاب التمعت صواعق البروق؛ و چون ابر خروشان به وسیله آن فرشته به شنا در آید و شناور گردد، شعله های برق درخشیدن می گیرد».
«و مشیعی الثلج والبرد والهابطین مع قطر المطر اذا نزل؛ و درود بر فرشتگانی که دانه های برف و تگرگ را بدرقه می کنند و فرشتگانی که همراه قطره های باران فرود می آیند».
«والقوام علی خزائن الریاح والموکلین بالجبال فلا تزول؛ و درود بر فرشتگانی که خزانه داران باد هستند و فرشتگانی که مأمور حفظ و نگهداری کوه ها هستند تا از جا در نروند و متزلزل نگردند».
«والذین عرفتهم مثاقیل المیاه وکیل ما تحویه لواعج الامطار و عوالجها؛ و درود بر فرشتگانی که وزن آبها و اندازه باران های سیل آسا و رگبارهای تراکم را به آنان آموخته ای».
«و رسلک من الملائکه الی اهل الارض بمکروه ما ینزل من البلاء و محبوب الرخاء؛ و درود بر فرشتگانی که به سوی اهل زمین گسیل می شوند و گرفتار ناخوشایند و گشایش خوشایند برای آنان می آورند.
به طور کلی این فرازها از دعای سوم صحیفه مبارکه سجادیه، در صدد تبیین نقش فرشتگان الهی در کارگردانی جهان هستی و انجام مأموریت های متنوع و متعددی است که خداوند متعال به عنوان کارگزاران هستی بر آنها محول کرده است. یعنی همه امور و حوادث و رویدادهای عالم با تدبیر و کارگردانی و وساطت فرشتگان الهی انجام می گیرد و آنها مأموران اجرای اراده خداوند و خواست او در پهنه هستی می باشند به گونه ای که پدیده هایی مانند باران و برف و تگرگ و باد و سیل و رعد و برق و حوادث گوارا و ناگوار و هزاران پدیده دیگر با نقش آفرینی و تدبیر فرشتگان الهی که از سوی خداوند متعال مأمور و موظفند انجام می پذیرد

کلام امام علی علیه السلام در مورد خلقت ملائکه:

«و ملائكة خلقتهم و أسكنتهم سماواتك فليس فيهم فترة و لاعندهم غفلة و لافيهم معصية، هم أعلم خلقك بك، و أخوف خلقك منك، و أقرب خلقك إليك و أعملهم بطاعتك، لايغشاهم نوم العيون و لاسهو العقول و لافترة الأبدان، لم يسكنوا الأصلاب ولم تتضمنهم الأرحام ولم تخلقهم من ماء مهين، أنشأتهم إنشاء فأسكنتهم سماواتك و أكرمتهم بجوارك و ائتمنتهم على وحيك و جنبتهم الآفات و وقيتهم البليات و طهرتهم من الذنوب و لو لاقوتك لم يقووا ولو لاتثبيتك لم يثبتوا ولو لارحمتك لم يطيعوا ولو لاأنت لم يكونوا...».(1)

«و ملائکه ای که خلق نمودی و آن ها را در آسمان­ها مسکن دادی، پس در آن ها سستی نیست، و نزد آن ها غفلت جایگاهی ندارد و معصیت نمی­کنند. آگاه­ترین موجودات به تو هستند و خوفشان از تو از همگان بیشتر است، نزدیکترین خلقت به تو و عاملترین آن ها در طاعت تو هستند، نه خواب به دیدگان آن ها راه می­یابد و نه دچار سهو و نسیان می­ شوند و نه بدن­ هایشان سست می ­شود. در صلب ها ساکن نبوده اند و رحم ها آن ها را دربرنگرفته بوده و آن ها را از آب پست (نطفه) خلق ننمودی. آن ها را دفعتا انشاء نمودی و ساکن آسمان هاشان کردی و به قرار دادنشان در جوار خود اکرامشان کردی و به وحی خود امینشان نمودی و از آفات دورشان داشتی و از بلیات حفظشان نمودی از گناهان پاکشان کردی و اگر قوت تو نبود قوتی نداشتند و اگر تثبیت تو نبود ثباتی نداشتند و اگر رحمت تو نبود اطاعت نمی نمودند و اگر تو نبودی نبودند...».

اسامی فرشتگان در قرآن:

·         1. جبرئیل (روح الامین) (مأمور نزول وحی): لفظ جبرئیل سه بار در قرآن آمده است. در سوره بقره، آیه 97 ـ 98، و سوره تحريم: آیه 4.

·         2. ماروت (آموزگار سحر برای دفع فتنه سحر): یك بار در قرآن آمده است. (در سوره بقره، آیه 102)

·         3. هاروت (آموزگار سحر برای رفع فتنه سحر): یك بار در قرآن آمده است. (در سوره بقره،‌ آیه 102)

·         4. میكال: یك بار در قرآن آمده است. (در سوره‌ بقره، آیه 98)

·         5. مالك (نگهبان جهنم): یك بار در قرآن آمده است. (در سوره زخرف، آیه 77)

·         6. ملك الموت (مأمور قبض روح): یك بار در قرآن آمده است. (در سوره سجده، آیه 11)

·         7 و 8. عتید و رقیب: (مأموران ثبت اعمال خوب و بد): كه هر كدام یك بار در قرآن آمده اند. (در سوره ق، آیه 18)

 منبع: اینترنت