برخي از افراد بر اين باورند كه وقتي به اتومبيل خود بنزين سوپر مي‌زنند در مقايسه با بنزين معمولي عملكرد آن به ميزان قابل توجهي بهتر خواهد بود. آنها مي‌‌گويند واژه سوپر نشان مي‌دهد كه اين نوع بنزين بايد از كيفيت بهتر برخوردار باشد. بنابراين وقتي كيفيت بنزين بهتر باشد عملكرد اتومبيل نيز بهتر خواهد بود. اين در حالي است كه اين واژه دربردارنده ويژگي‌هاي اين نوع سوخت از نظر چگونگي سوخت آن در موتورهاي احتراق داخلي، فرايند پالايش بنزين از نفت خام و همچنين قيمت بالاتر آن در مقايسه با بنزين معمولي است.

بايد خاطرنشان كرد كه بنزين سوپر در مقايسه نيروي بالاتري را در موتور خودرو توليد مي‌كند. همه انواع بنزين تركيبي از مولكول‌‌هاي هيدروكربني از هپتان تا اكتان و... هستند. اما معمولا بنزين‌ها براساس عدد اكتان آنها تقسيم‌بندي مي‌شوند و عدد اكتان نشان‌‌دهنده درصد هيدروكربن اكتان به كار رفته در بهترين نوع بنزين نخواهد بود. بلكه عدد اكتان واحدي براي ارزيابي نسبي هر نوع بنزين با نوعي بنزين است كه تركيب خالصي از دو هيدروكربن اكتان و هپتان باشد. هر چه عدد اكتان يك سوخت بيشتر باشد صداي ناشي از احتراق آن در محفظه احتراق سوخت كمتر خواهد بود. وقتي سوخت و هوا پيش از روشن شدن شمع موتور با هم تركيب مي‌شوند شعله‌ور شدن سوخت در موتور احتراق اتومبيل با توليد سرو صدايي همراه خواهد بود كه موجب ارتعاش موتور شده و از نظرمكانيكي به موتور آسيب ميرساند. مولكول هيدروكربن وقتي تحت فشار قرار مي‌گيرد بگونه‌اي متفاوت عمل خواهد كرد. اكتان در مقايسه با هيدروكربن مشابهي نظير هپتان از مقاومت كمتري براي احتراق در موتور برخوردار است و بنابراين سر و صداي ناشي از احتراق آن نيز به مراتب كمتر است. معمولا هر نوع سوخت را از نظر صداي ناشي از احتراق آن در مقايسه با سوختي كه به عنوان معيار انتخاب شده است ارزيابي مي كنند. سوختي كه در نتيجه احتراق آن صداي زيادي ايجاد نمي‌شود سوخت سوپر است. بنزين سوپر همانند سوختي كه عدد اكتان بالايي دارد، در موتور خودرو مي‌سوزد. نسبت تراكم يا ضريب تراكم عبارت است از مقدار فضايي كه وقتي پيستون در پايين يا بالاي سيلندر قرار داشته باشد توسط سوخت پر مي‌شود. از آنجايي كه بنزين معمولي و بنزين سوپر هر دو به خوبي مي‌سوزند بنابراين هيچ دليلي وجود ندارد كه براي بنزين سوپر هزينه بيشتري پرداخت كنيد.اما موتور اتومبيل‌هاي مسابقه‌اي و اتومبيل‌هاي سنگين نسبت تراكم بالاتري دارند و بهتر است در آنها از بنزين سوپر استفاده شود. اما جالب است بدانيد كه وقتي به اين اتومبيلها بنزين سوپر مي‌زنيد سرعت آنها افزايش نخواهد يافت و تنها عملكرد آن بهتر خواهد شد.

هر چه اکتان یک سوخت بیشتر باشد آن سوخت در مقابل پدیده احتراق مخرب مقاوم تر است. یک سوخت خوب باید فقط پس از جرقه شمع مشتعل گردد و شعله احتراق آن بصورت آرام سوز سرتاسر اتاقک احتراق را طی نماید تا انرژی مفیدی بر تاج پیستون وارد آید.شعله احتراق بصورت یک موج از شمع شروع می شود.سپس بصورت یکنواخت تمامی اتاقک احتراق را در بر میگیرد.اگر بخواهیم گسترش شعله احتراق را مجسم کنیم باید آن را به موجی که در اثر برخورد یک قطره آب به سطح یک حوض به وجود می آید تشبیه کنیم : پس از برخورد قطره آب به سطح آب راکد حوض یک موج کوچک دایره شکل تولید میشود که هر لحظه بزرگتر میشود تا به تمامی پیرامون حوض برسد .گسترش شعله احتراق به این شکل سبب برخورد موج انفجاری یک دست ، قوی و یکنواخت بر تاج پیستون میگردد.حال چنانچه قطرات متعددی بر مناطق مختلف سطح آب حوض برخورد نماید امواج دایره ای شکل متعددی در مراحل گوناگون تولید می شود که پس از گسترش و رشد به یکدیگر برخورد میکنند و بر هم اثر متقابل میگذارند و گاه همدیگر را خنثی میکنند.امواج احتراق مخرب درست به مانند امواج سطح چنین حوضی میشوند: در مراحل مختلف تولید شده و آثار متقابل بر هم اعمال میکنند ویکدیگر را خنثی میکنند.در این حالت فشار داخلی اطاقک احتراق همراه با ارتعاشات زیان بار بالا می رود و دمای زیاد، انرژی مکانیکی موتور را تلف می کند.

در صورتیکه سوخت از اکتان صحیحی)برخوردار نباشد زودتر از زمان مقرر محترق گشته وقبل از رسیدن پیستون به نقطه مرگ بالا و همچنین قبل از جرقه شمع مشتعل میشود که.متاسفانه تصوری که اغلب افراد از بنزین سوپر دارند نادرست است. بنزین سوپر در اصل آرام سوزتر از بنزین معمولی است .در این قبیل سوختها ، افزودنی هایی سبب میشود که بنزین آرام سوزتر شود .سوخت های معمولی در خودرو هایی که ضریب تراکم های 5/7 تا حد اکثر 5/8 به یک را دارند به خوبی پاسخ میدهد در حالی که بنزین سوپر تا ضریب تراکم 5/9 به یک قابل استفاده است.

 تفاوت دوم محترق شدن زود هنگام وامواج نامنظم(انتشار از چندین کانون) منتشر شده از انفجار بنزین معمولی است که باعث به وجود آمدن تنش های مضری در بدنه سیلندر میشود در حالی که امواج حاصل از احتراق بنزین سوپر بصورت یکنواخت از محل شمع تا تاج پیستون منتشر میشوند.البته استفاده از بنزین با اکتان بالابرای موتور های معمولی با ضریب تراکم کم لزومی ندارد و هیچگونه بهبودی در کار موتور به وجود نخواهد آورد.در این رابطه می توان اکتان بنزین را به کفش تشبیه کرد : کفش تنگ پای شما را میزند و سبب بد راه رفتن و بد دویدن شما می شود و حتی به پا آسیب میرساند اما کفش گشاد تاثیری در بهتر دویدن شما نخوهد داشت.

گرد آورنده : عليرضا قاضي ***  منبع موضوع: سايت قطعات ماشين               www.gtm.ir